Z Dobate do Yangle Kharka jest ok. 3 godzin drogi, wyruszamy więc bardzo późno, bo około 0900. Pierwsza godzina rewelacyjna, szybko tracę ok. 800 metrów wysokości, schodząc w dolinę rzeki Barun, która prowadzi pod samo Makalu.

Potem padający deszcz, w połączeniu z nagłą utratą wysokości i bardzo nieprzyjemną drogą wzdłuż rzeki po śliskich głazach mocno mnie demotywują. Zaczynam się niemiłosiernie wlec, na domiar złego w pewnej chwili ześlizguję się z jednego z kamieniu i mocno obcieram nogę.

Gdzieś w połowie drogi, na 1.5h przed Yangle Kharka, Lakpa, wyraźnie za namową jednego z siostrzeńców, podejrzanego gościa, palącego papierosa za papierosem, bierze kosz i bez słowa wyjaśnienia rusza dalej. Spodziewam się, że poczeka kawałek dalej, ale do samego Yangle Kharka idę sam. Na miejsce docieram wściekły jak sama Kali, wiedząc komu przyjdzie odpokutować za deszcz, kamienie i wszystkie inne nieprzyjemności dzisiejszego dnia.

Robię małą awanturę – Sherpowie lekko przerażeni, jeszcze nie widzieli mnie rozzłoszczonego, jak do tej pory mieli do czynienia z mówiącym łamanym nepalskim, uśmiechającym się Miro light. Mój porter miota się między skrajnościami, nie wie, czy uciekać, czy prosić o przebaczenie. Prosze najlepiej mówiącego po angielsku Sherpę, żeby dokładnie wyjasnił Lakpie – idziemy razem, moim tempem, na prowadzę. Nie ma od tego wyjątków.

Po tej sesji idę na górę lodge’a rozpakowac plecak. Po chwili dołącza Lakpa, który wygląda jak ucieleśnienie poczucia winy – przynosi mi materac, poduszkę, pomaga rozwinąć śpiwór. Potem, jąkając się, pyta, czy jestem angry i pokazuje palcem w stronę, z której przyszliśmy. Wyjaśniam, możliwie najprostszą angielszczyzną; ‘Today first time, no problem. But not again!’. Chwyta najwyraźniej, bo żarliwie kiwa głową, mówiąc ‘not again’. Klepie go po ramieniu, na co on kurczowo łapię mnie za rękę. Mam nieco dosyć tych pojednań, więc dziękuję mu ładnie i daje wolne na resztę dnia.

Sam spędzam dzień głównie w śpiworze, czytając kiepską literaturę, która udało mi się wczoraj zdobyć. Na zewnątrz deszcz, zimno i mgła. Wkrótce po mnie pojawia się Juan, wspólnie zamykamy wszelkie możliwe okna i barykadujemy drzwi, które mają tendencję do otwierania się przy silniejszych podmuchach wiatru. Tak zabezpieczony pokój utrzymuje jakieś minimum ciepła, co ma niebagatelne znaczenie, kiedy trzeba opuścić kokon śpiwora!

Pogoda, która wczorajszym popołudniem lekko zniechęcała do życia, tego ranka jest wyjątkowo zachęcająca. Pakuje plecak nie czekając na Lakpę wchodzę na pierwszą przełęcz, Khongma La, gdzie zresztą byłem już dzień wcześniej. Na górze powalający widok ośnieżonych szczytów, wyciągam aparat i przez kolejne pół godziny fotografuję – peak 6 i 7, Jaupa, peak 5, a z drugiej strony widok na masyw Kangczendzongi, jakieś 80-100 km stąd. Dobra karma najwyraźniej procentuje, bo po pół godzinie chmury zasnuwają szczyty. Lakpa i Hiszpan docierają na przełęcz juz post factum.

Z dużą przyjemnością ruszam dalej – droga prowadzi stosunkowo wąską granią, stopniowo wspinając się sie 4000 metrów. Krajobraz robi się wyraźnie subalpejski, co chwilę widać konkretniejszy górotwór. Wchodzę na kolejną przełęcz, Ghungru La, potem mijam niewielkie jeziorko, Kalo Pokhari. Wreszcie wchodzę na Shipton La, przełęcz nazwaną tak na cześć Erica Shiptona, który w roku 1952 szedł tędy z E. Hillarym podczas rekonesansu przed atakiem na Everest.

Na Shipton La wchodzę sam, bo porter z kolegą zatrzymują się nieco przed przełęczą, poczekać na resztę rodziny. Podejście lekko daje się we znaki, ciężko oddycham, mimo spokojnego, równego tempa – zbliżam się do 4200 mnpm i wysokość powoli daje o sobie znać. Na przełęczy chorten, ława dla porterów i dużo słońca. Sama przełęcz – łagodne siodło z cała masą lekko połogich płasienek, porośniętych miękkim mchem. Miejsce nieco kojarzy mi się z tatrzańską Dolinką Spadową i zdecydowanie zachęca do dłuższego odpoczynku. Wyciągam więc z plecaka suszone owoce, orzechy i wodę, po czym rozkładam się jak leniwy jak na jednej z omszałych poduszek. Zazdroszczę Shiptonowi – ładne miejsce nazwali jego imieniem. Widoki może przeciętne, ale atmosfera niepowtarzalna.

Po trzech kwadransach dołącza Lakpa z kolegą i resztą klanu. Zaczynają się różne zawody – kto dalej pchnie ciężkim kamieniem, kto wykona salto, albo przewrót z ustaniem na nogach. Przymierzam się, ale nie osiągam zbyt dobrych wyników. Próbuje przypomnieć sobie pady z Jitsu, ale minęło zbyt wiele czasu i ostatni element ciągle mi umyka. Salto z ustaniem na nogach jest już całkowitą porażką i wzbudza powszechne rozbawienie. Sam też się skręcam ze śmiechu, co dodatkowo nakręca dobry nastrój.

W chwilę potem ruszamy w dół, do sporego jeziorka z chortenem. Ojciec Lakpy częstuje mnie colą rozcieńczoną wodą z jeziorka. Wymawiam się grzecznie, tłumacząc, że piłem na przełęczy. Na tej wysokości woda powinna być sterylna, ale pomny niedawnych doświadczeń z Giardią, wolę być ostrożny. Z nad jeziora ruszamy w górę, na ostatnią dzisiaj przełęcz – Keke La, potem szybko w dół do Dobate.

Hotel w Dobate to jedna chata z częścią kuchenno-sklepową i sypialną. Ta ostatnia składa się z kilku ław, postawionych obok siebie i tworzących wygodną, szeroką platformę do spania. Na kolację smażone ziemniaki, po czym do łóżka – na sklepowej półce udało mi się wypatrzyć książkę po angielsku – pożyczam ją od właściciela i – po raz pierwszy od niemal 4 tygodni) – mam okazję poczytać coś innego niż przewodnik. Literatura nędzna bardzo, ale moje szare komórki są na tyle spragnione jakiejkolwiek stymulacji, ze nie przeszkadza mi to specjalnie. 

Przejście z Num do Sedua męczące – bardzo gorący dzień, 1000 metrów w dół, do marnych 600 mnpm, a potem kolejne 1000 w górę. Sedua leży praktycznie na wprost Num, ale po drugiej stronie głębokiej doliny. Na miejscu rejestruję się w punkcie straży parkowej. Tradycyjnie nikt nic nie wie, dziwią się, że jestem sam. Wspólnie wypełniamy wielką tabelę w równie wielkim zeszycie. Po długich deliberacjach w pole “agency” wpisują “TIMS”.

Nieco pobolewa mnie gardło i ogólnie czuje się nędznie, więc łykam ibuprofen i aspirynę, po czym wcześnie idę spać.

Kolejny dzień krótki, w sumie ok. 3h chodzenia. W Tashigaon mam spotkać swojego portera i rodzinę, która poznałem w Khandbari. Rodzina jest potężna, właściwie to cały, kilkudziesięcioosobowy klan, reprezentowany między innymi w Czechach i Włoszech. Zdominowali większość trasy do Makalu BC, budując lodge praktycznie na każdym postoju – Tashi, Khongma, Dobate, Yangle Kharka i Yak Kharka. Ich wpływy nie sięgają jedynie base campu, ale podejrzewam, że to jedynie kwestia czasu.  Wśród rodziny jest młoda Sherpani, która uczy się w Tokio, i wpadła tu tylko na krótkie odwiedziny. Sherpani wyraźnie jest na etapie poszukiwania męża. Pokazuje mi album rodziny, w którym dominują zdjęcia jej siostry, co to wyszła za mąż za Czecha i w Czechach zamieszkała. Pytam jak się poznali – ‘przyjechał tu na trekking, tak jak Ty’, odpowiada chichocząc i wdzięcząc się. Czas uciekać, myślę sobie.

Kwestia tragarza wciąż aktualna. Umawiamy się na 800 rupii dziennie. Więcej niż się spodziewałem, ale jak tą wysokość i porę roku, jest to bardzo dobra stawka. Wieczorem rozmowy o szczegółach, mam nadzieje, że bez niespodzianek tym razem.

Dzień robi się leniwy, więc kolejne popołudnie spędzam grzejąc się na słońcu, rozmawiając z Australijczykami i snując dzikie plany na najbliższe kilka dni. Przed snem łykam Diamox – jutro wchodzę z 2000 mnpm na 3500 mpnm, spora zmiana wysokości jak jeden dzień, mimo że 3500 to nie jest jeszcze poważna wysokość. Co więcej, w drodze pod Makalu spędziłem kilka nocy w okolicach 3000 metrów. Tak czy inaczej, wolę dmuchać na zimne. 

Dobry początek dnia, budzę się niepogryziony przez insekty, mimo że przed pójściem spać wygoniłem z pokoju potężnego pająka. Na śniadanie, punktualnie o 0630, naleśniki z dżemem i litr herbaty. Rozliczam się z właścicielem (740 rupii, w tym 200 za piwo) i zbieram do wyjścia.

W chwilę później pojawiają się spotkani wczoraj Australijczycy. Zamykają się w odosobnionym pomieszczeniu i tam, odseparowani o ciężkiej nepalskiej rzeczywistości konsumują coś wyrafinowanego. Wczoraj wieczorem to samo. Nie do końca to rozumiem, jeden z nich podczas wczorajszych rozmów deklarował, że największym przeżyciem w Nepalu są dla niego kontakty z ludźmi. Może chodziło o australijskiego kolegę?  Nie ukrywam, że irytuje mnie takie otaczanie się kilkoma warstwami abstrakcji. Australijczycy większość czasu spędzają we własnym towarzystwie, mieszkają we własnych namiotach, jedzą w zamkniętych komórkach. Jedyny kontakt z Nepalem mają przez dobrze mówiącego po angielsku przewodnika. Czasem pożartują trochę z tragarzami, ale są to łaskawe, naciągane, nieco za głośne żarty sahibów, z wysokości cywilizowanego zachodniego podejścia. Angielskie słowo, które dokładnie trafia w sedno sprawy to “patronizing”. Ci ludzie są uosobieniem, modelową definicją takieog podejścia. Dobrotliwi ojczulkowie, którzy łaskawie schodzą z wyżyn, żeby pożartować z prostym Sherpą…

Droga do Num bez niespodzianek, trochę płaskiego, trochę potem długie, nudnawe zejście. Po drodze mgła, więc żadnych widoków, nawet nie wyciągam aparatu. Zaraz za Chichila spotykam małpę, w odróżnieniu od tych w Swayabhu, w całkowicie naturalnym środowisku. Niestety nie reaguje na zachęcające odgłosy, jakie wydaję i znika w przydrożnych krzakach zanim zdążę wyciągnąć z plecaka aparat – zreszą i tak była za daleko, żebym mógł ją złapać swoją 50-tką.

Pewnych atrakcji dostarczają też osuwiska, w tym jedno naprawdę strome i potężne. Przed wejściem zatrzymuje mnie kobieta Rai i woła ‘danger!’. Uśmiecham sie i mówie ‘danger, but I’ll go anyway’. Nie do końca rozumie, dopytuje ‘jahne?’, ‘czy idziesz?’, ‘jahne, jahne’, odpowiadam i ruszam na pewną śmierć.  Na środku osuwiska spotykam grupę lokalsów idącą z naprzeciwka, ładuję się na w miarę stabilny kamień i przepuszczam towarzystwo. Przechodzą ostrożnie, zerkając na mnie nieufnie. W końcu zostaję sam na środku piargu, nawet mi się tam podoba. ‘Miro’, myślę, ‘jak pierdolniesz, to skończysz gdzieś pod lotniskiem w Tumlingtarze, a tam nikt nie chciałby skończyć’. Działa na mnie ta mantra, bo przechodzę przez osuwisko bezpiecznie, choć lekko rozgrzany. W końcu mam na plecach 20-kilka kg, do gibkiej kozicy nieco mi brakuje.

Wcześnie, bo około południa docieram do Num. Godzina w sumie młoda i rozważam dotarcie dzisiaj do Sedua, ale nie do końca widzę uzasadnienie, w końcu nigdzie mi się nie spieszy. Siadam więc na ganku z piwem, wyciągam nogi na barierce i grzeję się w słabym słońcu, lekko chłodzony zachodnim wiatrem, leniwie pisząc dziennik.

Ciekawskie dziewczęta – niechybnie córki właścicieli – zaglądają mi przez ramię. Pytam w którą stronę jest Makalu. Pokazują potężny front chmur na północy, mam nadzieję, że do BC nie będę szedł w deszczu.

Siedząc na swoim ganku obserwuje lokalne zwyczaje… Jedna rzecz rzuca się w oczy – nie istnieje tu coś takiego jak kosz na śmiecie. Śmieć rzuca się na ziemię, tam gdzie się stoi, a rankiem wymiata się go z bezpośredniego otoczenia domu na ulicę. Tam zostaje na wieczność. 

Niziny wciaż trzymają mnie w swoich lepkich, gorących łapskach. Mimo że planowałem wyruszyć ok. 0730, do 1000 muszę czekać na otwarcie banku. Jedyny bankomat w mieście nie działa i tracę kolejne pół godziny na pogaduszki z dyrektorem banku, który w międzyczasie stara się zmusić maszynę do współpracy. Ciekawe doświadczenie, po tych 30 minutach niemalże potrafię administrować bankomatowym softwarem.

Przed wymeldowaniem się z hotelu zaczepia mnie mój ostatni kandydat na portera. Jest tu jego rodzina, jak się okazuje właściciele kilku lodge’y od Tashigaon do Yak Kharka (kilka godzin drogi od BC). Chcą, żebym dzielił z nimi portera, ale decyduję, że do Tashi dotrę samodzielnie. Obiecują mi kogoś tam znaleźć i tą obietnicą się żegnamy.

Ostatecznie wyrywam się z nizin. Ścieżka przez parę godzin pnie się łagodnie w strone Bohtebas i wychodzią na długą, łagodną grań, na której leżą zarówno Chichila, mój dziesiejszy cel, jak i Num, cel na kolejny dzień. Widoki z każdą chwilą coraz lepsze, do tego ostatni odcinek grani praktycznie płaski.

W dobrym czasie docieram do Chichila, znajduję miły lodge i skupiam na sprawach logistycznych – mycie, pranie etc. Po zmroku idę na spacer po wsi, okoliczne wzgórza i szczyty lekko zamglone, atramentowe niebo, zapach palonego drewna, dźwięki cichych rozmów po nepalsku. Staję na krawędzi grani, sto kilkadziesiąt metrów pode mną mały staw, a dalej kilometry przestrzeni poprzetykanej mgłą. Cykady uzupełniają dźwiękowe tło. Bardzo uspokajający moment, czuję się pogodzony ze wszystkim, co w środku i na zewnątrz – dobrze znów być w drodze.

W moim lodge’u dwóch Australijczyków. Idą do MBC, a potem przez Sherpani Col i kilka wysokich przełęczy do Solu Khumbu i dalej, do Rolwaling. Mają dwóch przewodników i siedmiu tragarzy, cały entourage. Nie mają pojęcia o lodge’ach za Tashigaon, więc niosą jedzenie na całą trasę… Kolejne ofiary agencji trekkingowych. Rozmawiamy chwilę, potem idę spać. 

Z radością wyrywam się z Tumlingtaru. Ucieczka nie była łatwa, znów ponad godzinę czekałem aż zbierze się komplet pasażerów jeepa, którym zdecydowałem się pojechać.

W Tumlingtarze zdecydowałem się zatrudnić na kilka dni Sherpę. Ciekaw jestem takiego doświadczenia, poza tym jestem chyba pierwszą osobą w sezonie, która idzie pod Makalu – spodziewam się całkowitego odludzia, co w połączeniu z obawami o reakcję na duże wysokości jest dodatkowym bodźcem do znalezienia sobie towarzysza.

Znalezienie portera do łatwych nie należy. W jednym z hoteli trafiam na Sherpę, który obiecuje mi kogoś znaleźć. Niestety, lokalsi niechętnie dzwonią na mój polski numer, więc jedyny kontakt ze mną jest przez hotel. Właściciel hotelu natychmiast wyczuwa okazje do zrobienia interesu i w ten sposób pojawia się kolejny pośrednik. Ma to też swoje dobre strony – interview z porterem zostaje umówione w hotelu w Khandbari, we w miare cywilizowanych warunkach.

Po godzinie w jeepie docieram na miejsce. Portera rzecz jasna nie ma. Pojawia się po dwóch godzinach, ma 14 lat i nigdy nie był dalej niż Num (dwa dni drogi stąd 1500 mnpm, Makalu BC jest 9 dni drogi stąd i 4900 mnpm). Do tego życzy sobie 1100 rupii dziennie, czyli jakieś 2x więcej niż powinien. Wściekam się lekko i gonie precz tak portera, jak właściciela hotelu, który asystował w rozmowach.

Mija troche czasu i pojawia się kolejny kandydat. Kiepsko mówi po angielsku, ale zgadza się na 600 rupii dziennie i 1000 za dzień, w którym dotrzemy do base campu. Gość jest solidnej budowy, ma ponad 20 lat i generalnie mam ochotę go zatrudnić. Okazuje się jednak, że nie ma żadnego sprzętu, trzeba mu kupić buty i plecak albo kosz. Do tego zaczyna narzekać na zdrowie – ‘I eat medicine’, mówi. Pokazuje na mapę i stwierdza ‘Sedua, rest’. Sedua jest 3 dni stąd, a rest planowałem po powrocie do Khandbari. Interview znowu kończy się porażką. Gość potem zaczepia mnie jeszcze na ulicy, ‘we go’, mówi. ‘I go’, odpowiadam, ‘You eat medicine, you need rest’ i ruszam dalej. ‘No problem’, woła za mną, ale stracił swoją szansę.

Na koniec młody chłopak, ok. 15 lat. Bardzo ambitny, chce się ścigać do BC niemalże. Stwierdzam, że szukam kogoś w swoim wieku. Pytają ile mam lat – 34, odpowiadam. Z pewnym zadowoleniem obserwuje konsternacje i niedowierzanie. Później wyjaśniam, że jednak pójdę sam, dziękuje wszystkim stronom za udział i mam spokój.

Jutro ruszam więc samotnie.